Wdrożenie ERP – dlaczego poprawne testy nie gwarantują sukcesu?

Turinys

Jak wykryć problemy między działami przed uruchomieniem systemu ERP?

Podczas wdrożenia ERP poszczególne działy mogą pomyślnie zakończyć testy, a mimo to firma może mieć problem z realizacją całego procesu biznesowego. 

Wszyscy członkowie zespołu wywiązali się ze swoich zadań: finanse sprawdziły księgowania, magazyn przetestował przyjęcia i wydania, a sprzedaż rejestrację zamówień. Choć poszczególne elementy działają bez zarzutu, trudności pojawiają się w testach całościowego przepływu pracy. 

Problem ujawnia się na styku działów: sprzedaż przyjmuje zamówienie, ale stan magazynowy w systemie różni się od rzeczywistego. Magazyn musi wyjaśnić sporną kwestię, przez co przesyłka się opóźnia, a dział finansowy nie może na czas wystawić faktury. Pokazuje to jasno, że zator w jednym miejscu paraliżuje pracę pozostałych zespołów. 

Wcześniejsze testy mogły przebiec poprawnie, ponieważ każdy zespół sprawdzał wyłącznie swój zakres. Nikt jednak nie zweryfikował, jak poszczególne czynności łączą się w jeden proces i co dzieje się w przypadku niezgodności. 

W takich sytuacjach pojawiają się pytania, na które organizacja powinna znać odpowiedzi jeszcze przed uruchomieniem systemu. Kto odpowiada za wyjaśnienie różnic w stanach magazynowych? Kto podejmuje decyzję o dalszej realizacji zamówienia? Kto informuje kolejne działy o opóźnieniu? 

Jeśli nie zostało to wcześniej ustalone, pracownicy muszą samodzielnie szukać rozwiązania, często poza systemem ERP. Powstają dodatkowe uzgodnienia, ręczne poprawki i opóźnienia, których nie przewidziano podczas testowania poszczególnych modułów. 

Dlaczego przekazywanie pracy między działami sprawia problemy?

W procesach obsługiwanych przez ERP zadania regularnie przechodzą z jednego działu do drugiego.  

Na każdym z tych etapów ktoś musi wykonać określoną czynność, korzystając z informacji otrzymanych od poprzedniego zespołu. 

Problem pojawia się, gdy nie ustalono, kto odpowiada za poprawność przekazywanych danych, kiedy należy wykonać kolejną czynność albo jak postępować w przypadku rozbieżności. 

Przykładem może być różnica między ilością towaru przyjętego do magazynu a ilością wskazaną na fakturze dostawcy. 

Magazyn potwierdził przyjęcie dostawy, ale dział finansowy nie może prawidłowo rozliczyć faktury. Pracownicy muszą wyjaśnić, czy błąd dotyczy dokumentu, faktycznie przyjętej ilości, czy danych zapisanych w systemie. 

Kto ma rozpocząć wyjaśnianie? Kto kontaktuje się z dostawcą? Kto zatwierdza korektę? 

Jeśli takie sytuacje nie zostały uwzględnione podczas projektowania procesu, samo wdrożenie ERP nie rozstrzygnie podziału odpowiedzialności. 

System może wymusić określone czynności lub zablokować dokument, ale dalszy sposób postępowania musi wynikać z zasad przyjętych w organizacji.

Dlaczego poprawne testy modułów nie wystarczają?

W wielu projektach testy są organizowane zgodnie z podziałem na obszary funkcjonalne. Każdy zespół odpowiada za sprawdzenie części systemu, z której będzie korzystał. Takie podejście pozwala zweryfikować konfigurację, uprawnienia i działanie poszczególnych funkcji. Ma jednak swoje ograniczenia. 

Użytkownik magazynu może poprawnie zarejestrować przyjęcie towaru, ale test nie potwierdzi jeszcze, czy dział finansowy otrzyma wszystkie dane potrzebne do rozliczenia faktury. 

Podobnie poprawne wystawienie faktury nie oznacza, że cały proces sprzedaży został sprawdzony. 

W projektach Microsoft Dynamics 365 Finance, Supply Chain Management czy Business Central potrzebne są również testy obejmujące cały proces biznesowy. 

W przypadku zakupów oznacza to sprawdzenie kolejnych etapów, od zapotrzebowania i zatwierdzenia zamówienia, przez przyjęcie towaru, aż po rozliczenie faktury i ujęcie operacji w księgach. 

Test powinien uwzględniać także sytuacje odbiegające od standardowego przebiegu. Mogą to być częściowe dostawy, różnice cenowe, błędne dane dostawcy czy faktury wymagające dodatkowej akceptacji. 

Po przeprowadzeniu takiego testu można ocenić, czy pracownicy potrafią przeprowadzić proces bez dodatkowych uzgodnień z zespołem wdrożeniowym. 

Jakie koszty powodują problemy między działami?

Niejasny podział odpowiedzialności może zwiększać koszty wdrożenia, chociaż nie zawsze widać to bezpośrednio w budżecie projektu. 

Wyjaśnianie rozbieżności w danych angażuje znaczne zasoby czasowe pracowników. W wielu przypadkach konieczne jest ręczne korygowanie informacji lub ich ponowne wprowadzanie do systemu. Taki tryb pracy znacząco zwiększa ryzyko powstawania kolejnych pomyłek. Dodatkowo procesy decyzyjne wymagające uzgodnień między kilkoma działami ulegają istotnemu wydłużeniu. W efekcie czas realizacji kluczowych zadań wyraźnie przekracza pierwotnie zakładane ramy. 

Po uruchomieniu ERP dochodzą kolejne koszty związane z obsługą zgłoszeń i poprawianiem procesów, które nie zostały wystarczająco sprawdzone podczas testów. 

Opóźnienia mogą również wpływać na działalność operacyjną. Jeśli magazyn nie potwierdzi realizacji zamówienia, dział finansowy może później wystawić fakturę. W przypadku większej liczby takich sytuacji firma może mieć trudności z terminowym fakturowaniem i uzgadnianiem należności. 

Z tego powodu ocena gotowości poszczególnych zespołów powinna obejmować również ich współpracę, bo zakończenie testów przez każdy dział nie daje jeszcze odpowiedzi na pytanie, czy cały proces będzie działał po uruchomieniu systemu. 

Brak właściciela procesu opóźnia decyzje podczas wdrożenia ERP

W projektach ERP odpowiedzialność za poszczególne obszary często jest rozdzielona między kilka zespołów. Finanse odpowiadają za księgowania, magazyn za gospodarkę zapasami, a IT za kwestie techniczne. Taki podział jest potrzebny, ale nie rozwiązuje problemu decyzji dotyczących całego procesu. 

Projektowanie nowych procesów rodzi konflikt interesów: magazyn preferuje dotychczasowy model rejestracji wydań, natomiast finanse wymagają dodatkowego poziomu zatwierdzeń. Choć obie strony mają rację, system wymaga jednolitej konfiguracji. Bez osoby decyzyjnej, która rozstrzygnie spór, temat będzie bezkońcowo wracał na warsztatach. 

Partner wdrożeniowy nie może zamknąć projektu procesu, użytkownicy nie wiedzą, jaki wariant mają testować, a harmonogram zaczyna się przesuwać. 

Podobnie wygląda sytuacja przy ustalaniu obowiązkowych pól w kartotekach, zasad zatwierdzania zamówień czy sposobu obsługi wyjątków produkcyjnych. 

Samo wskazanie, że dany obszar należy do biznesu, jest zbyt ogólne. Potrzebna jest osoba, która może podjąć decyzję i odpowiada za jej konsekwencje. 

Gdzie niejasna odpowiedzialność powoduje największe problemy?

Wyznaczenie właścicieli procesów powinno nastąpić odpowiednio wcześnie, aby mogli uczestniczyć w podejmowaniu decyzji projektowych. Osoba odpowiedzialna za proces musi znać jego przebieg i rozumieć zależności między działami. Powinna również mieć uprawnienia do zatwierdzania rozwiązań lub możliwość szybkiego uzyskania decyzji od właściwej osoby. 

W przeciwnym razie nawet dobrze przygotowana konfiguracja systemu może wymagać wielokrotnych zmian. 

Kto odpowiada za proces po uruchomieniu ERP?

Właściciel procesu bywa traktowany jako uczestnik projektu, którego zadaniem jest zatwierdzenie wymagań i wyników testów, ale po uruchomieniu systemu jego odpowiedzialność powinna być kontynuowana. Ktoś musi oceniać, czy proces działa zgodnie z ustaleniami, analizować powtarzające się problemy i decydować o potrzebnych zmianach. 

Podobnie jest z danymi podstawowymi. Jeżeli podczas wdrożenia określono zasady tworzenia kartotek dostawców, firma musi ustalić, kto będzie odpowiadał za przestrzeganie tych zasad podczas codziennej pracy. 

Dotyczy to również superuserów, czyli pracowników, którzy znają system na tyle dobrze, aby pomagać pozostałym użytkownikom. Samo przeszkolenie superusera nie wystarczy, jeśli po uruchomieniu ERP nie będzie miał czasu na udzielanie pomocy albo uprawnień do rozwiązywania zgłaszanych problemów. Brak takich ustaleń oznacza, że po go-live część nierozwiązanych spraw zostanie przekazana zespołom operacyjnym. 

Z perspektywy GO ERP odpowiedzialność za sposób działania procesów powinna pozostawać po stronie organizacji korzystającej z systemu. Partner wdrożeniowy wspiera projektowanie rozwiązania i pomaga ocenić możliwości technologiczne, ale nie może samodzielnie rozstrzygać wszystkich decyzji biznesowych. 

Przy przeglądzie projektu można więc sprawdzić, które obszary mają wskazanego właściciela, a w których odpowiedzialność nadal jest przypisywana ogólnie do działu lub zespołu. 

Jak rozpoznać ryzyko wdrożenia ERP przed go-live?

Wykonanie planu zgodnie z harmonogramem – w tym domknięcie konfiguracji, testów i szkoleń – nie gwarantuje jeszcze, że zespół poradzi sobie bez wsparcia po wdrożeniu. Formalnie zaliczony test nie oznacza automatycznie pełnej płynności w codziennej pracy. 

Zdarzało się, że przejście scenariusza wymagało pomocy konsultanta albo użytkownicy pomijali trudne kroki, uzupełniając dane ręcznie. Zanim podejmiemy ostateczną decyzję o wdrożeniu, musimy dokładnie wyłapać i przeanalizować takie sytuacje, aby uniknąć problemów na produkcji. 

O co pytać podczas oceny gotowości do uruchomienia ERP?

Podczas spotkań projektowych dobrze sprawdzać konkretne przypadki, a nie ograniczać się do procentowego zaawansowania prac. 

Przykładowe pytania: 

  1. Które scenariusze biznesowe nadal nie mają uzgodnionego sposobu obsługi? 
  2. Jakie decyzje czekają na zatwierdzenie i kto ma je podjąć? 
  3. Które błędy danych są obecnie poprawiane ręcznie? 
  4. Czy użytkownicy potrafią samodzielnie wykonać cały proces podczas UAT? 
  5. Czy sprawdzono przekazywanie danych i dokumentów między działami? 
  6. Kto będzie odpowiadał za rozwiązywanie problemów po go-live? 
  7. Odpowiedzi powinny wynikać z dokumentacji testów, rejestru problemów i uzgodnionego podziału odpowiedzialności.  

Jeśli zespół potwierdza, że proces działa, powinien móc wskazać scenariusz testowy oraz jego wynik. Jeśli problem pozostaje otwarty, potrzebna jest informacja o osobie odpowiedzialnej, terminie rozwiązania i wpływie na możliwość uruchomienia systemu. 

Test CLEAR. Pięć obszarów do sprawdzenia przed uruchomieniem ERP

Test CLEAR pozwala uporządkować ocenę tego, jak zadania są przekazywane między zespołami. Można go wykorzystać podczas zatwierdzania projektu procesów, przeglądu wyników UAT oraz oceny gotowości do uruchomienia systemu. 

CLEAR nie wymaga tworzenia rozbudowanej dokumentacji. Można wykorzystać materiały, które już powstają w projekcie: scenariusze testowe, rejestry decyzji i zgłoszenia błędów. Celem jest sprawdzenie, czy istnieją wystarczające podstawy do uznania procesu za gotowy do codziennego użycia. 

Jak rozpoznać, że odpowiedzialność nadal nie została ustalona?

Czasami wystarczy przyjrzeć się sposobowi, w jaki zespoły odpowiadają na pytania podczas warsztatów. 

„Ustalimy to z finansami”, „na razie robimy to ręcznie”, „sprawdzimy przy kolejnych testach”, „to zależy od decyzji magazynu”. 

Każde z tych stwierdzeń może mieć uzasadnienie. Problem pojawia się, gdy temat pozostaje otwarty przez kilka kolejnych spotkań, a nie wskazano osoby odpowiedzialnej za jego rozwiązanie. Wtedy trzeba ustalić, jaka decyzja jest potrzebna, kto może ją podjąć i do kiedy powinna zostać zatwierdzona. 

Dobrze jest również określić, czy brak decyzji blokuje dalsze prace, czy można bezpiecznie kontynuować projekt w innych obszarach. Dzięki temu zespół wdrożeniowy ma jasność co do dalszego postępowania, a użytkownicy wiedzą, według jakich zasad mają prowadzić testy. 

Jak kontrolować współpracę między działami podczas wdrożenia ERP?

Wdrożenie ERP działa jak system naczyń połączonych. Decyzja podjęta w magazynie zmienia sposób księgowania, nowy schemat produkcji modyfikuje śledzenie zapasów, a błędne dane na wejściu psują końcowe raporty. Z tego powodu weryfikacja prac dział po dziale nie pokazuje pełnej prawdy o stanie wdrożenia. 

Osoby zarządzające muszą widzieć szerszy obraz: procesy przechodzące przez kilka działów, zaległe decyzje i kwestie mogące przesunąć datę startu. Aby zachować przejrzystość bez zbędnej biurokracji, wystarczy prowadzić kilka wspólnych dokumentów zbiorczych zamiast raportować każdą relację osobno. 

Jakie informacje powinien obejmować nadzór nad projektem ERP?

Dokumentację należy szykować na miarę projektu – małe wdrożenie zamknie się w jednym dokumencie, podczas gdy duży projekt na kilka spółek i lokalizacji wymaga jasnego rozdzielenia ról. Ważniejsze od objętości pism jest jednak to, jak z nich korzystamy na co dzień. 

Rejestr decyzji, do którego nikt nie zagląda, by sprawdzić zaległości, nie pomaga w zarządzaniu. Z kolei raporty z testów UAT są mało warte, jeśli pokazują tylko liczbę „odfajkowanych” testów zamiast rzeczywistego współdziałania działów. Zanim damy zielone światło na uruchomienie ERP, musimy wyraźnie wskazać, które procesy działają od A do Z, z jakimi usterkami wchodzimy na produkcję i kto konkretnie zajmie się ich rozwiązaniem po go-live. 

FAQ

Dlaczego po zakończeniu testów ERP nadal pojawiają się problemy?

Jedną z przyczyn jest testowanie pojedynczych funkcji bez sprawdzenia całego procesu biznesowego. Poszczególne moduły mogą działać poprawnie, ale podczas codziennej pracy pojawiają się niezgodności danych, niejasności dotyczące odpowiedzialności lub sytuacje, których nie uwzględniono w scenariuszach testowych.  Dlatego UAT powinien obejmować również współpracę między działami i obsługę wyjątków. 

Kto powinien odpowiadać za projektowanie procesów ERP?

Za sposób działania procesów powinni odpowiadać wskazani właściciele biznesowi. IT i partner wdrożeniowy wspierają ich w ocenie możliwości systemu oraz przygotowaniu rozwiązania. Właściciel procesu powinien mieć uprawnienia do zatwierdzania ustaleń i odpowiadać za działanie procesu również po uruchomieniu ERP. 

Czym są testy end-to-end w systemie ERP?

Testy end-to-end sprawdzają cały proces biznesowy od jego rozpoczęcia do zakończenia. Obejmują czynności wykonywane przez różne działy, przepływ danych między modułami i sposób postępowania w przypadku wyjątków. Przykładem jest test procesu zakupowego od utworzenia zapotrzebowania, przez przyjęcie towaru, aż po zaksięgowanie i rozliczenie faktury dostawcy. 

Jak ograniczyć ryzyko problemów podczas wdrożenia ERP?

Przed uruchomieniem systemu trzeba sprawdzić, czy procesy zostały przetestowane w całości, a pracownicy potrafią samodzielnie wykonać swoje zadania. Potrzebne są również wskazane osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji, aktualny rejestr nierozwiązanych problemów oraz ustalone zasady wsparcia użytkowników po go-live. Przy podejmowaniu decyzji o uruchomieniu systemu należy uwzględnić wpływ otwartych problemów na codzienną pracę organizacji.